|
|
 |
|
|
| » Sart ( Sardes ); Manisa iline bağlı Salihli ilçesinir 9 km batısında, Izmiryolu üzerinde yer alan Lydıa kenti.
|
MÖ 1200-900 arasına tarihlenen Myken çanak çömlekleri ile protogeometrik seramikler, Herodotos'ım, Heraklesoğulları'nm Sardis'te bir hanedan kurdukları savını destekler niteliktedir. MÖ 685'e doğru Gyges,bu hanedanın son kralı Kandaules'i devirerek kente egemen oldu ve Mermnadlar hanedanını kurdu. Bu hanedan döneminde, özellikle MÖ 650-550 arasında bir ticaret, kültür ve sanat merkezi olarak gelişen kent, uluslararası ün kazandı. Sardis'in ortasından geçen Paktolos (Şart) Çayı'ndan sağlanan altınlar, kentin zenginliğinin bir başka kaynağıydı. MÖ 574'te Lydia'nın zenginliği ile ünlü kralı Kroissos'u yenen Pers İmparatoru Kiros Tin eline geçen kent, Persler'in Lydia Satraplığı'nm merkezi olarak zengin bir ticaret kenti olma konumunu sürdürdü. Persler'in ünlü Kral Yolu, başkentleri Susa'dan başlayarak Sardis'e ulaşıyordu. İonia Ayaklanması (MÖ 499) sırasında yakılıp yıkılan kent, MÖ 334'te Büyük İskender'in, MÖ 282'de Seleukos I'in eline geçti. Antiokhos III döneminde (MÖ 223-187), Helenistik kentler biçiminde yeniden kuruldu. MÖ 180'e doğru Bergama Krallığı'na, MÖ 133'te Roma'ya bağlandı. MS 17'de büyük bir depremin yıkıntıya dönüştürdüğü kent, Tiberius ve Claudius'un yardımlarıyla yeniden inşa edildi. Bizans döneminde bir piskoposluk merkeziydi.
Sardis'in kazılar sonucunda ortaya çıkarılan ana caddesi iri mermer bloklarla döşelidir. Caddenin güneyindeki sıra sütunların ve iki yanında sıralanan dükkanların, MS 4. yy'da yapıldığı ve 9. yy'da Sasaniler tarafından tahrip edilinceye kadar kullanıldığı sanılmaktadır. Ana caddenin kuzeyinde yer alan sinagog ve gymnasium, Sardis'te ortaya çıkarılan mimarlık yapıtlarının en güzelleridir. MS 3. yy'a tarihlenen sinagog üç bölümlü bir yapıdır. Sinagog ve gymnasium restorasyon çalışmaları sonunda ilk durumlarına getirildi. Günümüze kalıntıları ulaşan Bizans kilisesi, Roma dönemine tarihlenen yapı parçalarından inşa edilmiştir. Daha doğuda bir bölümü kazılmış Roma ve Bizans hamamları yer almaktadır. Gymnasiumun karşısında yer alan büyük yapı Bronzlu Ev diye adlandırılmaktadır.
MS 6. yy ortalarına tarihlenen yapıda, dinsel nitelikte birçok tunç eşya bulundu. Bronzlu Ev'in güneybatısında Lydia Çukuru adı verilen alandaki kalıntıların Lydia pazar yerine (MÖ 700-300) ait olduğu sanılmaktadır.
Kentin akropolisinin kuzey eteğinde yer alan uzun kemerli yapı stadyumun kuzey bölümünü oluşturmaktadır. Güney yanı doğal bir yamaç üzerinde inşa edilen stadyumun doğu ucu tiyatronun bitişiğindedir. MÖ 3. yy'da yapılan tiyatro, Roma döneminde, MS 17'deki büyük depremden sonra onarılırken değişikliğe uğradı. Stadyumun kuzeyinde yer alan Roma döneminden çok uzun bir yapının temelleri karayoluna değin uzanmaktadır.
Paktolos Çayı'na egemen bir tepe üzerinde basamaklı bir yapı olan Piramit Mezar, Susalı soylu Abradates ile karısı Pantheia'ya aittir. Ksenophon'a göre Abradates, Persler için çarpışırken öldü, karısı da onun cesedi üzerinde kendini öldürdü.
Tmolos Dağı'nın sırtları ile kentin akropolisi arasında yer alan Artemis Tapınağı, İon düzenindeki tapınakların en büyüklerinden biridir. Artemis Tapınağı'nın yanında, 4. yy'a tarihlenen bir kilisenin kalıntıları bulunmaktadır. Antiokhos IH'un (MÖ 223-187) yaptırdığı mermer kule ile buna bitişik yeşil küf eki taşından Pers istihkamları, 1960'ta ortaya çıkarıldı. Akropoliste ele geçen Yunan ve Lydia seramikleri, MÖ 7. yy'a tarihlenmektedir.
Başa Dön
|
|
Ana
sayfa
Akdeniz
Doğu Anadolu
