Kale Camisi:
Samsun'da günümüze ulaşan en eski yapı, 1314'te yapılan Ka Camisi'dir. İlhanlı
Valisi Emir Timurtaş Paşa adına yaptırılan cami, Kuyumcular Çarşısı'ndadır.
Onarımlarla mescide dönüştürüldü.
Pazar Camisi:
14. yy İlhanlı yapısı olan aynı adlı mahalledeki cami, dikdörtgen planlı, ahşap
çatı örtülüdür. 1819'da onarım gördü.
Hacı Hatun Camisi:
Saathane Meydanı yakınındaki cami, 1694'te Hatice oğlu İbrahim tarafından
hayrat olarak yaptırıldı. Kesme taştan, tuğla hatıllı yapı, onarımlarla önemli
değişikliklere uğradı. Kare planlı, tek kubbeli caminin silindirik gövdeli
minaresi vardır.
Büyük Cami:
Batumlu Hacı Ali Efendi'nin 1884'te
yaptırdığı cami, Sultan Abdülaziz'in annesi onarttığı için, halk arasında
Valide Camisi olarak da bilinir. Kesme taştan yapının son cemaat yeri beşik
tonozludur. Ana mekanı örten tromplu büyük kubbenin yanlarında denge kuleleri
vardır.
Yalı Camisi:
Buğday Pazarı'ndaki cami, 1894'te Sadık bin Abdullah tarafından yaptırıldı.
Duvarları kesme taş ve tuğladan olan caminin kubbesi kiremitle örtülüdür. Kare
planlı ana mekanın kuzeyindeki son cemaat yeri sonradan eklendi. Dikdörtgen
kaideli minarenin taş işçiliği, duvarlarda olduğu gibi kesme taş ve
tuğladandır.
Şeyh Seyyid Kutbettin
Camisi ve Türbesi:
Osmanlı dönemi yapısıdır. Cami ve
türbe birbirine bitişiktir. Dikdörtgen planlı caminin son cemaat yeri, L
biçimindedir. Türbe, kare planlı ve beşik tonozludur.
İsa Baba Camisi ve
Türbesi:
15. yy'da yapılan ve özgün biçimiyle günümüze ulaşamayan yapılardandır.
Kare planlı küçük bir mescit ve türbeden oluşan yapı, 189S'te onarıldı.
1976'daki son onarımda mescit camiye dönüştürüldü.
Atatürk Anıtı:
Hükümet Konağı yanındaki parkta bulunan anıt, Avusturyalı heykeltıraş Heinrich
Krippel'in yapıtıdır. 1932'de yerine konan heykel tunçtandır. Kaidenin
yüzlerinde Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı'm başlatmak üzere 19 Mayıs 1919'da
Samsun'a çıkışının öyküsü betimlenir. Şaha kalkmış at üstündeki Atatürk, asker
giysileri içindedir. Atın arka ayakları ve kuyruğu kaideye oturmakta ve böylece
denge sağlanmaktadır. Atatürk heykelleri içinde, tüm yurtta tanınmış bir
yapıttır.
ilk Adım Anıtı:
Samsun Limanı'ndaki İlk adım Anıtı
1969'da açıldı. Seçkin Viter'in tasarımı olan anıt, Kurtuluş Savaşı'na ilk
adımı ve dayanışmayı sembolize eder.
19 Mayıs Müzesi:
Atatürk'ün 1 Samsun'a gelişinde
kaldığı Mıntıka Palas'ın üst katında, 1930'da hizmete açıldı. Atatürk'ün
çalışma odası, yatak odası ve toplantı salonları, döneme özgü eşyalarla
döşelidir. Müzede, Atütürk'le ilgili fotoğraf ve belgeler de sergilenmektedir.
Arkeoloji Müzesi:
Samsun Fuarı içinde yer alan binasında, 1981'de açıldı. Burada Tekkeköy,
Öksürüktepe, Toramantepe, İkiztepe höyüklerinden elde edilen tarih öncesi ile
Hitit, Frig, Roma ve Bizans dönemi buluntuları sergilenmektedir.
Atatürk Müzesi:
Samsun Fuarı girişindeki binasında, 1968'de hizmete açıldı. Müzede,
Atatürk'le ilgili eşyalar, fotoğraf ve belgeler sergilenmektedir.
Kurtuluş Savaşı'nın ilk adımlarının atıldığı kent: SAMSUN
Ordu müfettişi olarak 19 Mayıs 1919 yıltnda Samsun'a ayak
basan Mustafa Kemal'in, bir Kurtuluş Savaşı başlatacağını kim bilebilirdi ki ?
Kendisini Samsun'a gönderenler bile işin farkında değillerdi. Farkına
vardıkları zaman iş İşten geçmişti. Bu Osmanlı Paşası, ülkesinin bağımsızlığı
için, giydiği üniformayı bile çıkarıp atacak cesareti göstermiş ve Samsun'da
startı vermişti.
Uzun ve meşakkatli bir savaşın ardından gelen zaferde aslan
payı ateşi ilk yakan, startı ilk veren kentindir elbette. O kent de Samsun'dur.