Surlar:
İlk kez Bithynler döneminde yapıldığı sanılmaktadır. Roma, Bizans ve
Osmanlı dönemlerinde de kullanıldı ve onarıldı. 1879'da beş kapısı vardı.
Bunlar: Hisarkapı, Kaplıca Kapısı, Zindan Kapısı, Pınarbaşı Kapısı ve Yer
Kapısı'dır. Hisarkapı en süslüsüydü. Yüzyılın başında sağlam olan kapı, bugün
yıkık durumdadır.
Batık Hamam:
Roma döneminde, Trajanus'un valisi Plinius yaptırdı. Tabakhane'dedir. Romalılar
döneminde Pythia olarak ün yapmıştı.
Orhan Camisi ve
Külliyesi:
1339-1340 yılları arasında Orhan Bey yaptırdı. Külliye; cami, medrese, imaret,
mektep, hamam ve han (Emir Hanı) yapılarından oluşur. Osmanlı külliyelerinin
ilk örneklerindendir.
Emir Hanı (Bey Han):
Orhan Bey külliyeye gelir sağlamak
için 1339-1340 yılları arasında yaptırdı. 1416 yılma değin Bezzaz-ı Atik ya da
Eski Bezzazistan denirdi. Emir Hanı, birçok yangın ve deprem geçirdi. Zaman
zaman gördüğü onarımlar nedeni ile özgünlüğünü önemli ölçüde yitirdi. 1963'te aslına
uygun olarak yeniden restore edildi.
Cıkcık (Girçık)
Hamamı:
Hüdavendigâr Camisi ile aynı tarihte yapıldığı sanılmaktadır. Moloz taştan
yapılmış olup kare planlıdır.
Murat (Hüdavendigar)
Camisi ve Külliyesi:
Çekirge'de bulunan külliye, 14. yy
Osmanlı yapısıdır. Külliye; cami, medrese, imaret, türbe ve hamam yapılarından
oluşur. Caminin yapım tarihi belli değildir. 1S20, 1563, 1619, 1906 yıllarında
onarım gördü. Osmanlı mimarisinde benzeri olmayan bir yapıdır. Gösterişli dış
mimarisiyle bir saray görünümündedir.
Külliye İmareti
(Murat I İmareti):
Murat I tarafından yaptırıldı. 1906
yılında, daha önce yıkılan yapıyı Abdülhamit II yeniden yaptırdı. Daha sonra
gördüğü onarımlarla özgünlüğünü büyük ölçüde yitirdi.
Yıldırım Beyazıt
Külliyesi:
Kentin doğusunda, Yıldırım semtindedir. Külliye; cami, medrese, darüşşifa, türbe, han,
hamam, imaret, kasır, mutfak, hizmet odaları ve ahır yapılarından oluşur.
Yapımına 1390'da başlandı, inşası 1399'da bitirildi.
Ulu Cami:
Kent merkezinde, Atatürk Caddesi'ndedir.
Yıldırım Beyazıt tarafından 1396-1400 yılları arasında inşa ettirildi. Çok
kubbeli camilerin klasik örneğidir. Tamamiyle kesme taştan, çok kalın ve yüksek
duvarlarla yapılmış 20 kubbeli bir camidir. 1854'teki depremde 18 kubbesi
yıkıldı. 1889'daki yangında ise minarelerin külahları yandı. Yangını izleyen
yıllarda minaresi kagir olarak yeniden inşa edildi.
Yeşil Külliye:
Yeşil semtinde yer alan külliyenin yapımına Çelebi Mehmet zamanında (1419-1424)
başlandı ve Murat II döneminde inşası bitirildi. Külliye; cami, türbe, medrese,
imaret, hamam ve handan oluşur. Külliye camisinin süslenmesinde kullanılan
firuze ve yeşil çinilerden dolayı Yeşil Cami adıyla anılır.
Alaaddin Camisi:
133S'te Alaaddin Bey yaptırdı. Bursa'daki ilk Osmanlı camisidir. Dekoratif
görünüşlü tuğla minaresi ilginçtir.
Şehadet Camisi (Kale
ya da Saray Camisi):
Tophane semtindedir. 1892'de aslına uygun biçimde onarıldı. Minaresinin
özgünlüğüyle dikkati çeker.
Demirtaş Camisi
(Timurtaş Camisi):
1399'da Timurtaş Paşa mescit olarak
yaptırdı. 1573'te ise camiye çevrildi. Yakınında imareti ve hamamı vardır.
Emir Sultan Camisi:
Aynı adlı semtte yer alır. Emir Sultan adına, Hundi Fatma Hatun tarafından
yaptırıldı. Özgün biçimindeki tek kubbeli camiye 1507'de son cemaat yeri
eklendi.
Eski Kaplıca:
Çekirge'dedir. Armutlu Kaplıcası da
denir. Murat I döneminde Bizanslı bir ustaya yaptırıldığı sanılmaktadır. 1607'de
onarımdan geçirildi.
Çekirge Kaplıcası:
1326'da yapıldı. Bursa'mn en eski kaplıcasıdır. Günümüzde Adak Hamamı
olarak bilinir.
Kükürtlü Kaplıca:
Çelik Palas ile Çekirge arasındadır. Murat I tarafından yaptırıldı. Beyazıt
döneminde ise kadınlar bölümü eklendi. Her ikisi de kesme taştandır.
Yeni Kaplıca:
Sadrazam Rüstem Paşa zamanında, Mimar Sinan tarafından yapıldığı
sanılmaktadır. Tuğla ve taştandır.
Kara Mustafa
Kaplıcası:
Kimin yaptırdığı bilinmemektedir. Ana hamam bölümüne Akça Hamam dendiği ve
bu bölümün Bizans döneminden kaldığı bilinir. Bugünkü hamamı, II. Beyazıt'm
damadı Kara Mustafa Paşa yaptırdı.
Büyük Kapalı Çarşı
(Uzun Çarşı):
Birçok hanın ve bedestenin
birleşmesinden oluşur. Taçkapısı Murat II döneminden kalmadır. Büyük bir yangın
geçiren çarşı, son dönemde yeni baştan onarıldı.
Yıldırım Bedesteni
(Bezzazistan):
Yıldırım Beyazıt döneminde yapıldı. ' mahzeni, 68 dükkanı ve 14 kubbesi ile
anıtsal bir yapıdır. Osmanlı bedestenlerinin ilk örneklerinden sayılır.
Arkeoloji Müzesi:
Müzenin 4 teşhir salonu, laboratuvarı,
depoları, ' kütüphanesi ve idare odaları vardır. Prehistorik Çağ Eserleri ve
Sikke Salonu'nda, çevreden derlenen aynı döneme tarihlenen eserler ile
Helenistik, Roma ve Bizans dönemleriyle, 15-18. yy Avrupa paralarından
örneklerin yer aldığı bir sikke kolleksiyonu vardır.Taş Eserler Salonu'nda,
bölgeden derlenmiş Arkaik, Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerine ait
heykeller, kabartmalar, steller, yazıtlar, adak taşları ve kimi mimari parçalar
yer almaktadır. Seramik, Cam ve Madeni Eşyalar Salonu'nda ise klasik dönem
Anadolu uygarlığının Bursa bölgesine ilişkin seramik, cam ve madeni eserlerden
seçkin örnekler yer alır.
Türk-İslam Eserleri Müzesi:
Yeşil Medrese 1972'de yeniden düzenlenerek 197S'te Türk-İslam Eserleri
Müzesi adıyla hizmete açıldı. Girişteki salonda İznik çini kase ve tabakları,
yandaki iki hücrede Hayali Küçük Ali'nin Karagöz-Hacivat takımları, derslikte
ise etnografik eserler sergilenmektedir.
Ormancılık Müzesi:
Türkiye'nin ilk ve tek Ormancılık müzesi, Çekirge Caddesi üzerindeki Saatçi
Köşkü'ndedir. Müzede, bitki ve hayvan fosilleri ile ormancılıkla ilgili araç
gereçler sergilenmektedir.
Anıt Ağaçlar:
Bursa'da görülmeye değer yüzlerce
yıllık yaşları ile doğal anıt durumunda birçok çınar vardır. Dip çevresi 12
metreye ulaşan 566 yaşındaki (1998) Orhan Camisi Çınarı, dip çevresi 9 m olan
571 yaşındaki (1998) İnkaya Çınarı ve dip çevresi 21.5 metreye varan Kavaklı
Camisi Çınarı, Muradiye Türbesi Çınarı, Tahtakale Camisi Çınarı ve Setbaşı
Meydanı Çınarı bu anıt ağaçların başlıcalarıdır.
Kültürpark:
Bursa kent merkezinin tam ortasında yer alan Kültürpark,
ülkemizde nadiren gördüğümüz kent içi yerleşimli parkların en büyüklerindendir.
Bünyesinde açıkhava tiyatrosu, cafeler, restoranlar ve Arkeoloji Müzesi'ni de
barındıran park, ayrıca yılda bir gerçekleşen Bursa Kültür ve Sanat
Festİvafi'ne de ev sahipliği yapmaktadır.